ضد تكامل مىدانند و به دنبال اين ، ديگر همه حرفهاى تحقير مآبانه را پيش مىكشند كه مذهب ركود دارد و با تكامل مخالف است . . 4 - مسئله تكامل و حركت تكاملى ماده كه مىگفتند : نظم كنونى جهان محصول حركت تكاملى ماده و آن هم ذاتى ماده بوده نياز به عامل برونى ندارند . و برخى تصور مىكردند حركت جوهرى ملاصدرا هم همين است . آخر اينها از كوچكترين كلمه سوء استفاده كرده و همان را بزرگ كرده كلمات صريح را ناديده مىگيرند . حتى بعضى تصور مىكنند ( و البته اينطور وانمود مىكنند ) كه حافظ و شيخ عطار هم ماترياليست هستند . به هر حال فكر كردم لازم است براى رفع ابهام از ذهن نسل جوان تحقيقگر ، برخى مسائل فلسفى و به خصوص مسئلهء حركت ذاتى ماده ، و هدف آفرينش ، و نيز مسائل اقتصادى اسلام و مضاربه وارث و . . . كه تصور مىشد براى ايجاد تمركز ثروت و سرمايه دارى بوده است . و همينطور مسئلهء تكامل بررسى شود . چنان كه بررسى مسئلهء بردگى و مانند آن كه مورد انتقاد بود لازم مىنمود در مسئله تكامل كه تا آن زمان معتقد بودم قرآن مخالف نظريهء تكامل است با بررسى عميق‌تر قرآن و دسته بندى كردن آيات به سه دسته : مثبت تكامل ، و منفى ، و مشكل . نظريهء تكامل را از نظر قرآنى ارجح ديدم ( هر چند به طور قطع به قرآن نسبت نمىدهم ) . البته با توجه به اين معنى كه اين گونه مباحث از مسائل هدايتى